Gosse Bijlenga, luitenant-kolonel Koninklijke Landmacht

‘Gas wordt schaarser, energieprijzen stijgen en Nederland wil onafhankelijk worden van Russisch gas. Defensie doet mee aan de nationale opgave om gasverbruik te verminderen en energie te besparen. Het gasverbruik bij Defensie moet 15 procent omlaag. Vooropgesteld: als duurzaamheidsmaatregelen de operationele inzet van Defensie raken, dan gaan vrede en veiligheid altijd voor. Maar zolang we verduurzaming in vredessituatie kunnen toepassen op onze kazernes in Nederland, moeten we dat altijd doen.

Gosse Bijlenga, luitenant-kolonel Koninklijke Landmacht

Nieuwe temperatuurinstellingen

Toen we eind augustus 2022 de opdracht kregen tot gasreductie, zijn we vanuit de Koninklijke Landmacht dan ook direct aan de slag gegaan. Het meeste gas verbruiken we voor de verwarming van gebouwen. Daar valt dus de meeste winst te behalen. We hebben de bestaande temperatuurinstellingen van alle kazernes van de Landmacht door het hele land in kaart gebracht. Per type gebouw – legeringsgebouwen, kantoren, werkplaatsen, gezondheidscentra en slaapgebouwen – zijn er andere vereisten, omdat er andere activiteiten plaatsvinden. Op basis van dat overzicht hebben we bepaald wat de nieuwe instellingen moesten worden.

Geregeld voor het ‘stookseizoen’

Ons uitgangspunt was: hoe kunnen we bezuinigen en tegelijkertijd het comfortniveau hoog genoeg houden? We toetsten het aan de Arbowet en spraken met de verantwoordelijke per locatie. Ook de Lokale Medezeggenschapscommissie van elke kazerne had inspraak. We wilden dit graag gerealiseerd hebben voordat het ‘stookseizoen’ begon. Het is makkelijker om mensen te laten wennen aan nieuwe temperaturen dan om midden in de winter de temperatuur terug te schroeven. Al valt er altijd nog iets aan te passen.

Graadje lager

Gemiddeld staat de thermostaat vrijwel overal op 19 graden en dat is minimaal een graadje lager dan voorheen. Daarnaast gaat de verwarming pas om zeven uur ’s ochtends aan, in plaats van zes uur, en schakelen we de verwarming een half uur eerder uit. In onze optiek zijn dit kleine aanpassingen, al zal dat in de praktijk moeten blijken wanneer het écht koud wordt. Op sommige locaties wordt het wellicht even doorbijten, maar we moeten in deze tijd allemaal offers brengen. Als blijkt dat het comfort voor het personeel in oude gebouwen te laag is, kunnen we de instellingen altijd aanpassen om het comfortniveau acceptabel te houden. Het is goed dat we bewuster worden van klimaatverandering. Het is de mens die moet veranderen om dit probleem op te lossen. Thuis is het makkelijk; dat raakt je eigen portemonnee. Waarom zou je er op je werk minder goed op letten? Wij helpen vanuit Defensie graag bij die bewustwording.

defensie 2

Aanvullende maatregelen

Deze aanpassing is wat mij betreft een eerste stap. Met enkele kleine investeringen zouden we nog meer kunnen doen. Denk aan ventilatoren die vervlogen warmte in werkplaatsen terug naar beneden blazen. Of aan een gebouwbeheersysteem, waarmee ik op afstand alle verwarmingsinstallaties kan besturen en monitoren.

Verduurzaming gebouwen

De échte impact gaan we de komende tien, vijftien jaar maken als we het plan ‘Concentreren, Verduurzamen, Vernieuwen’ tot uitvoering brengen. We willen kazernes samenvoegen, maar ook diverse gebouwen op één kazerne samenvoegen. Denk aan de Bernhardkazerne in Amersfoort, waar we 130 van de 144 gebouwen gaan slopen en daarvoor ongeveer tien grote gebouwen terug bouwen. Die worden energieneutraal, met een moderne warmte- en koudeopslag (WKO) en zonnepanelen. Dat wordt de standaard voor veel van onze andere gebouwen, die nu nog niet voldoen aan energielabel C. Dat moet ervoor zorgen dat we in de toekomst vrijwel helemaal geen gas meer nodig hebben.’

Meer lezen

Meer slagkracht met minder energie: het moet, dus het kan!

Meer slagkracht met minder energie: het moet, dus het kan!

De wil om te verduurzamen is er bij Defensie van hoog tot laag. Met generaal Wilfred Rietdijk zit er een enthousiaste en krachtige aanjager in de leiding. Diezelfde sturing past hij toe in zijn rol van portefeuillehouder Duurzaamheid voor het hele Rijk. Op de Defensiewerkvloer houdt Jeltje van der Meulen zich bezig met de energietransitie voor de Landmacht, om zo het operationele optreden van de toekomst te verbeteren. De combinatie levert een inspirerend toekomstperspectief op.

Erik Kemink, Censo

Erik Kemink, Censo

"Een 100% CO2-neutraal zakelijk Nederland in 2030. Dát is de ambitie van Censo. Sterker nog; het is de reden dat we Censo in 2019 met meerdere duurzaamheidsexperts oprichtten. Wij maken ons oprecht zorgen over de impact van klimaatverandering. Die beperkt zich niet meer tot smeltende ijskappen en bedreigde ijsberen. Klimaatverandering destabiliseert de economie en veiligheid van landen wereldwijd. We moeten voorkomen dat er een grotere onomkeerbare situatie ontstaat. Het belangrijkste dat we kunnen doen, is in actie komen. Nu. Alleen dan kunnen we een bijdrage leveren aan een betere wereld voor de volgende generatie.

Danitsja Koster, Husqvarna

Danitsja Koster, Husqvarna

Husqvarna werkt graag samen met anderen voor een betere, groenere en eerlijkere wereld. Ze hebben verschillende ideeën en werken die uit. “Het platform Hugsi is door ons gemaakt. We verzamelen en delen daar data over de groen-verspreiding en gezondheid in steden en gemeenten. Dat geeft ons veel inzicht. Soms is er in een gemeente veel groen, maar is het niet verspreidt. Dan is het advies ‘verdeel je groen beter’. Zijn er parkeerplekken die niet worden gebruikt? Gebruik ze voor gras, struiken of een klein parkje”, zegt Danitsja Koster (37). Ze is Online marketeer Benelux bij Husqvarna Division. De vernieuwende producent van tuinmachines en -gereedschappen.